XII OKMM
Cyfrowe życie po życiu w pandemii: w jaki sposób badać użytkowników mediów?
XII OKMM: „Cyfrowe życie po życiu w pandemii: w jaki sposób badać użytkowników mediów?”, Warszawa 18–19 listopada 2021
List przewodni
XII Ogólnopolska Konferencja Metodologiczna Medioznawców odbędzie się 18 i 19 listopada 2021 roku. Ze względu na zagrożenia spowodowane wirusem SARS-CoV-2 proponujemy uczestnictwo w wymiarze stacjonarnym i wirtualnym. Zapraszamy do lektury tekstu przewodniego XII OKMM.
XII OKMM: „CYFROWE ŻYCIE PO ŻYCIU W PANDEMII: W JAKI SPOSÓB BADAĆ UŻYTKOWNIKÓW MEDIÓW?” 18-19 LISTOPADA 2021
Od czasu ogłoszonej w marcu 2020 roku przez WHO pandemii, nieustannie obserwujemy dynamiczne zmiany społeczne, podczas których media, a zwłaszcza Internet odgrywają kluczową rolę. Dokonująca się transformacja rzeczywistości dzieje się w mediach i poprzez media. Z jednej strony utwierdza to nas w przekonaniu, że na początku trzeciej dekady XXI wieku technologia stała się podstawą ludzkiej tożsamości. Z drugiej strony rzuca wyzwanie naszym dotychczasowym sposobom rozumienia, działania i staje się przedmiotem badań przedstawicieli wielu dyscyplin, w tym również medioznawców.
Wymuszona koniecznością przyspieszona transformacja cyfrowa, jak zauważa Troszyński [1], spowodowała przeniesienie do sieci życia edukacyjnego, zawodowego i towarzyskiego. Jak czytamy w raporcie z badania ARC Rynek i Opinia na zlecenie UKE [2], zwiększyła się średnia liczba godzin, spędzanych w internecie przez przedstawicieli właściwie wszystkich grup społecznych (średnio z 4 godz. przed pandemią do 5,5 podczas pandemii). Spowodowało to zmianę społecznego postrzegania cyberprzestrzeni, dostrzeżenie możliwości oferowanych przez dostarczycieli usług online, a także konieczność dalszego rozwijania kultury internetu. Przyspieszona cyfryzacja życia społecznego, jak donosi raport Corona Generation Growing up in a Pandemic [3], obnażyła także słabość kompetencji technologicznych wielu grup zawodowych, rzucając wyzwanie dalszemu funkcjonowaniu instytucji publicznych.
Już od dekad badacze mediów dostrzegali ekspansywność technologii i jej zespalanie się z codziennym życiem ludzi, począwszy od McLuhana, który stwierdził, że media przestały być pomostem pomiędzy człowiekiem a naturą, stały się naturą [4]. Tak intensywne życie cyfrowe w pandemii nie byłoby jednak możliwe, gdyby nie zapoczątkowana w drugiej dekadzie XX wieku czwarta rewolucja przemysłowa, o koncepcji której pisał Schwab [5]. Odnosi się ona do współczesnego wzajemnego wykorzystywania automatyzacji oraz przetwarzania i wymiany danych, tworzących cyber-fizyczne systemy wykorzystujące internet rzeczy i przetwarzanie chmurowe, dzięki którym wytwarzane są wirtualne kopie realnego świata. Funkcjonujące w nich instytucje i jednostki w dobie kryzysu zdrowotnego zostały zmuszone do przeniesienia swoich codziennych rutyn do cyfrowej rzeczywistości, która była na tyle rozwinięta, aby móc je wszystkie pomieścić w zaskakująco krótkim czasie.
Obserwowane dynamiczne zmiany społeczne nasuwają pytanie o to jak będzie wyglądało cyfrowe życie po życiu w pandemii? A w związku z tym, jak będzie należało badać użytkowników mediów w postpandemicznym – lub może raczej interpandemicznym - świecie?
Podczas XII Ogólnopolskiej Konferencji Metodologicznej Medioznawców chcemy zatem rozważyć dotychczasowe zmiany, jakie zaszły pod wpływem pandemii i porozmawiać o efektywnych w nowych warunkach rozwiązaniach, związanych z prowadzeniem badań nad mediami, ich użytkownikami i twórcami. Chcemy pochylić się nad tym, jak w świecie pandemicznym i postpandemicznym prowadzić związane z mediami badania socjologiczne, kulturoznawcze, antropologiczne, etnograficzne czy językoznawcze. Przedmiotem naszych rozważań staną się również największe dylematy badaczy mediów w świecie pandemii i po powrocie do nowej normalności, w której światy społeczne, jak twierdzi Kozinets [6], nabiorą jeszcze bardziej cyfrowego charakteru, a komunikacja społeczna stanie się jeszcze bardziej zapośredniczona komputerowo.
Zapraszamy do dyskusji nad poniższymi zagadnieniami, których listę powinniśmy traktować raczej jako punkt wyjścia niż zamknięty katalog:
- Jak prowadzić badania w dobie pandemii i w świecie postpandemicznym?
- W jaki sposób pandemia zmieniła warsztat badacza mediów?
- W jaki sposób budować zaufanie i zapewniać bezpieczeństwo podczas badań z udziałem ludzi podczas światowego kryzysu zdrowotnego?
- Jakie kompetencje staną się kluczowe dla medioznawców w nowej normalności?
- Jak zmieniły się badania medioznawcze, socjologiczne, kulturoznawcze, antropologiczne i etnograficzne pod wpływem pandemii?
- W jaki sposób badać te zjawiska na różnych poziomach? Od metodologicznych wyzwań związanych z badaniem ludzi w dobie izolacji, przez ujęcie fenomenu przeobrażeń technologicznych i kompetencyjnych powstałych na skutek przeobrażeń rzeczywistości pod wpływem pandemii?
- W jaki sposób wykorzystać tę wiedzę do tworzenia rozwiązań przyszłości - technologicznych i medialnych?
- Jak technologie zmieniają w dobie pandemii?
- Jakie kompetencje staną się kluczowe w świecie postpandemicznym?
- W jaki sposób wirtualne życie zmienia to rzeczywiste?
- Jak pandemia zmieniła codzienne praktyki korzystania z internetu?
- W jaki sposób zmieniają się media pod wpływem pandemii?
[1] Troszyński, M., Bieliński, J., Bukowska, X., Iwińska, K., Markowska, B., Nowicka, M., Sałkowska, M. (2020). Czas pandemii w polskich mediach społecznościowych, Collegium Civitas. https://www.civitas.edu.pl/wp-content/uploads/2020/07/czas_pandemii_w_polskich_mediach_spolecznosciowych.pdf
[2] Raport z badania ARC Rynek i Opinia na zlecenie UKE, 2020.
[3] Kutwa, K. (2021), Corona Generation. Growing Up in a Pandemic, Kubisiak, A., Sawulski, J. (cooperation), Polish Economic Institute, Warsaw.
[4] McLuhan, M. (2001). Wybór tekstów. E. McLuhan, F. Zingrone (Red.), Zysk i S–ka, Poznań.
[5] Schwab, K. (2018). Czwarta rewolucja przemysłowa, tłum. Kamińska, A. D., Wyd. EMKA, Warszawa.
[6] Kozinets, R., V. (2012). Badania etnograficzne online, PWN, Warszawa.
Warsztaty metodologiczne
Warsztaty metodologiczne XII OKMM
Opis warsztatu
Warsztaty - 18 listopada 2021 r.
Pierwszego dnia konferencji (18 listopada 2021 r.) odbędą się warsztaty metodologiczne. W tym roku proponujemy dwie sekcje.
Między San Junipero a VR CHAT - jak projektować badania w nowej wirtualnej rzeczywistości
Na przestrzeni ostatnich lat zauważamy dwa gigantyczne trendy, które zdają się napędzać się nawzajem z coraz większym impetem. Rozwój nowych technologii wirtualnej i rozszerzonej rzeczywistości oraz postępująca cyfryzacja społeczeństw wywołana pandemią COVID-19. Coraz większy nacisk kładziemy na pracę, zakupy i komunikowanie się za pośrednictwem Internetu. Dlatego też coraz ważniejsze staje się przygotowanie na tę nową rzeczywistość także z perspektywy badacza. Już teraz większość badań jakościowych (fokus grupy, wywiady pogłębione, testy konceptów) dzieje się za pośrednictwem komunikatorów internetowych lub specjalnie zaprojektowanych, interaktywnych forów internetowych. Jednak te narzędzia to jedynie adaptacja do naszej nowej rzeczywistości, a nie realne „uciekanie do przodu” czyli projektowanie narzędzi badawczych z myślą o nadchodzącej przyszłości.
Celem naszego warsztatu będzie próba zaprojektowania i przeprowadzenia badań w zupełnie nowym, wirtualnym środowisku, jakie staje się marzeniem wielu technologicznych gigantów. Naszym poligonem doświadczalnym stanie się popularna gra VR Chat, która służy jako miejsce do spotkań, rozmów i zabaw setek tysięcy internautów z całego świata. Opierając się na naszych wcześniejszych doświadczeniach badawczych w wirtualnej rzeczywistości, pomożemy Wam zaprojektować kwestionariusz oraz przygotować się na różnego rodzaju przeciwności losu, jakie mogą Was spotkać w tym nietuzinkowym środowisku. Następnie zaprosimy Was bezpośrednio do tego świata, z wykorzystaniem headsetów VRowych, poprzez które będziecie w stanie spróbować swoich sił jako wirtualni badacze.
Całość warsztatu planowana jest na 4 godziny, w ramach których:
- 1 godzinę poświęcimy na teorie oraz opis naszych wcześniejszych projektów
- 1 godzinę poświecimy na praktykę i zabawę z wirtualną rzeczywistością
- 1.5 godziny na zastanowienie się, w jaki sposób badać taką rzeczywistość
- 1 godzinę poświęcimy na podsumowanie i zebranie wniosków z Waszych własnych doświadczeń i obserwacji.
Zapraszamy serdecznie!
Intymność danych. Refleksje z etnograficznego badania praktyk użytkowniczek i użytkowników smartfonów
W „społeczeństwie platform” smartfony są urządzeniami, na których ekranach spotykają się różne wymiary codzienności – od pracy po randkowanie. Telefony są plastycznymi, otwartymi na ingerencje użytkowniczek i użytkowników konstrukcjami, wokół których i z którymi budowane są zróżnicowane praktyki społeczne. To także materialne przedmioty, stanowiące element technicznej infrastruktury komunikacyjnej, ale też węzeł, wokół którego skupia się szereg procesów niematerialnych – od funkcjonowania oprogramowania, przez manifestowanie emocji, po nieczęsto poddawane potocznej refleksji działania wpisujące się w mechanizmy ekstrakcji danych, stanowiące podstawę kapitalizmu inwigilacji.
Jak badać to, co działa w sposób „automagiczny”, a równocześnie stanowi ważną część infrastruktury funkcjonowania jednostek i technologię siebie? Jak połączyć etnograficzne podejście skoncentrowane na uczestnictwie w tym, co zwykłe i zrytualizowane, z wiedzą o mechanizmach kontroli, którymi nasycone są telefony?
Warsztat poświęcony będzie próbom udzielenia odpowiedzi na te pytania w oparciu o doświadczenia z projektu badawczego Podążając za smartfonem, finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki i realizowanego w Uniwersytecie SWPS przez Mirosława Filiciaka wspólnie z Magdaleną Czarnecką, Mateuszem Halawą i Zofią Rohozińską.
Prowadzący
Kulturoznawca, dyrektor Instytutu Nauk Humanistycznych Uniwersytetu SWPS.
Zajmuje się praktykami kulturowymi, teorią badań nad kulturą i archeologią mediów.
Kierował licznymi projektami badawczymi, takimi jak „Młodzi i media”, „Tajni kulturalni” czy „Obiegi kultury”.
Autor książek „Wirtualny plac zabaw. Gry sieciowe i przemiany kultury współczesnej” (2006), „Media, wersja beta” (2014) oraz wspólnie z Alkiem Tarkowskim „Dwa zero. Alfabet nowej kultury i inne teksty” (2015).
Ekonomista i socjolog, zajmuje się badaniem efektywności i optymalizacją kampanii reklamowych, tworzeniem nowych narzędzi i standardów badawczych, wdrażaniem międzynarodowych metodologii na rynek oraz digitalizacją i automatyzacją klasycznych badań.
Media Domain Operational Lead, Kantar Polska; socjolog, specjalizuje się w analizie dyskursu internetowego, badaniach trendów i młodych pokoleń oraz badaniach reklamy. Zajmuje się również wdrażaniem i rozwojem nowych narzędzi digitalowych.
Specjalizuje się w badaniach digitalowych i efektywności mediów.
Lokalizacja
Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego
Bednarska 2/4
00-310 Warszawa